winnaar ontwerpwedstrijd Visserijplein

Winnaar ontwerpwedstrijd Visserijplein

Ontwerper Guillem Colomer Fontanet won recent de ontwerpwedstrijd Europan met zijn plan voor het Visserijplein, genaamd ‘Rambla + Kapsalon’. Hij werkt bijna uitsluitend in zijn wijk Rotterdam-West en dat is geen toeval: zijn ontwerpen komen niet tot stand zonder de gemeenschap.

Als hem gevraagd werd naar zijn herkomst antwoordde Guillem Colomer Fontanet (33) voorheen altijd: Barcelona. De stad waar hij opgroeide. Toen hij vijf jaar geleden begon als zelfstandig architect realiseerde hij zich dat Rotterdam eigenlijk meer zijn thuisstad is. “Veel mensen hebben een positief beeld van Rotterdam als architectuurstad. Een recente opdrachtgever in Mannheim (Duitsland) bleek veel voorbeelden van hier te kennen: ze hadden zelfs van BlueCity010 en de Keilewerf gehoord. Dus vertel ik tegenwoordig dat ik een Rotterdamse architect ben.”

Colomer voelt zich thuis in de mix van culturen die Rotterdam kenmerkt: “Ik deel mijn portiek met buren van Poolse, Jamaicaanse en Pakistaanse komaf. We onderhouden contact zoals buren dat met elkaar hebben in de stad. Een wereld van verschil met Barcelona, dat uitgehold wordt door toerisme.” Dat hij tien jaar geleden in Nederland neerstreek maar voor het interview toch terugvalt op het Engels, doet daar niets aan af. “Ondanks dat ik niet vloeiend Nederlands spreek, lukt het me toch bij te dragen aan de ontwikkeling van de stad.”

“Ik ben ervan overtuigd dat een ontwerper zich moet kunnen inleven in de mensen waarvoor hij of zij werkt”

Colomer denkt dat in zijn vakgebied lokale binding en kennis van lokale omstandigheden essentieel is. Die houding neemt het langzaam over van het idee dat architecten het pas gemaakt hebben als ze opdrachten op alle continenten hebben. “Ik werk bijna uitsluitend in Rotterdam, of preciezer nog, in Rotterdam-West. Het is gewoon zo gegaan, maar helemaal toevallig is het niet. Ik ben ervan overtuigd dat een ontwerper zich moet kunnen inleven in de mensen waarvoor hij of zij werkt.”

 

Markt visserijplein rotterdam

Boeddhistische tempel

Vijf jaar geleden ontmoette de jonge architect een opdrachtgever die niet het bureau waarvoor hij werkte, maar hém om een ontwerp vroeg. Deze opdrachtgever, de stichting Phuntsok Chö Ling, wilde een nieuw interieur voor hun Boeddhistische tempel aan de Oostkousdijk in Delfshaven. “Ze gaven me verantwoordelijkheid over de besteding van tien jaar aan spaargeld. Maar het was niet genoeg een aannemer het ontwerp te laten uitvoeren.”

Dus vroeg Colomer de boeddhistische gemeenschap zelf de handen uit de mouwen te steken. Hij was niet alleen verantwoordelijk voor het ontwerp maar coördineerde ook de bouwwerkzaamheden. Terwijl hij bezig was bedacht hij een naam voor zijn bureau: CoFo, een afkorting voor Collective Force. Want zonder inzet van de gemeenschap was het ontwerp immers nooit gerealiseerd.

Vanuit de straat, de Oostkousdijk, kijk je nu zo in de grote gemeenschappelijke ruimte naar binnen. De gebedsruimte die erachter ligt is afgesloten met een dubbele wand. “Het idee is dat het pand niet uitsluitend voor de boeddhisten, maar ook voor andere bijeenkomsten te gebruiken is.” De inspiratie voor deze ‘communicerende’ gevel deed Colomer op aan de hand van historische foto’s van Oostkousdijk. Daarop staan werklieden afgebeeld die na hun werkdag in de havens in de straat vertier zoeken.

In het gemeentearchief vond Colomer meer van zulke beelden, zoals van openluchtmarkt op de Spanjaardstraat, even verderop: “Het deed me denken aan de Barcelonese Rambla waar dankzij een markt, culturele functies, barretjes en restaurants, buurtgenoten elkaar kunnen ontmoeten.”

In de Europese architectenprijsvraag Europan zag Colomer een kans om zijn gedroomde Delfshavense versie van de Rambla uit te werken tot een ontwerp. Hij koos het Visserijplein in Bospolder-Tussendijken (kortweg BoTu) uit de vijf Rotterdamse locaties die dit jaar voor de prijsvraag geselecteerd zijn. “De gemeente doet er alles aan om de wijk te verbeteren. Er zijn veel waardevolle bottom up-initiatieven maar een ruimtelijke visie op BoTu ontbreekt. Het Visserijplein is alleen op marktdagen het kloppende hart van de wijk, op andere dagen ligt het er uitgestorven bij.”

Colomer gaf zijn inzending de naam Rambla + Kapsalon. Hij tekende op het Visserijplein een groot gebouw om ontmoeting tussen wijkbewoners uit te lokken. De functie van de (vers)markt – de Rambla – komt in overdekte vorm terug. De markt loopt over in een publiek toegankelijk gebouw met tribune – de Kapsalon – dat hij zich voorstelt als een huis voor de gemeenschap.

In de Europese architectenprijsvraag Europan1 zag Colomer een kans om zijn gedroomde Delfshavense versie van de Rambla uit te werken tot een ontwerp. Hij koos het Visserijplein in Bospolder-Tussendijken (kortweg BoTu) uit de vijf Rotterdamse locaties die dit jaar voor de prijsvraag geselecteerd zijn. “De gemeente doet er alles aan om de wijk te verbeteren. Er zijn veel waardevolle bottom up-initiatieven maar een ruimtelijke visie op BoTu ontbreekt. Het Visserijplein is alleen op marktdagen het kloppende hart van de wijk, op andere dagen ligt het er uitgestorven bij.”

Colomer gaf zijn inzending de naam Rambla + Kapsalon. Hij tekende op het Visserijplein een groot gebouw om ontmoeting tussen wijkbewoners uit te lokken. De functie van de (vers)markt – de Rambla – komt in overdekte vorm terug. De markt loopt over in een publiek toegankelijk gebouw met tribune – de Kapsalon – dat hij zich voorstelt als een huis voor de gemeenschap.

Een deel van het donkere bakstenen bibliotheekgebouw dat nu op het plein staat, kan opgaan in zijn ontwerp. Maar een groter contrast tussen dat gebouw en het transparante, haast doorzichtige ontwerp van Colomer, is bijna niet mogelijk.

Niet het enige idee

De Europan-jury kroonde Colomer in maart 2020 als winnaar. Maar toen hij aan de slag wilde met de uitvoering, viel het proces stil door de komst van het coronavirus. Nu is hij weer in gesprek met de gemeente, maar zijn plan blijkt niet het enige idee voor het Visserijplein. Een gelijktijdige prijsvraag Social impact by design in de wijk, leverde ook legio ideeën op voor het plein. Ook het bureau Ooze Architects maakte in het kader van de Internationale Architectuur Biennale (IABR) ontwerpvoorstellen.

De kans bestaat dus dat Colomers ontwerp niet – of anders – uitgevoerd zal worden. Vanwege de vele ideeën en belangen kan de jonge architect nog weinig loslaten over het verdere proces. Toch ziet hij de andere initiatieven niet per definitie als concurrentie. “Het idee van een collective force is als werkmodel op het Visserijplein in elk geval toepasbaar. Architecten leveren ruimtelijke voorstellen, maar het wordt pas echt wat als een grote diversiteit van bewoners inbreng levert.”

In zijn visualisaties doen de hoge wand en de tribune van het publieksgebouw, ‘de Kapsalon’, de ene keer dienst als klimmuur, de andere keer als bioscoopscherm voor het Internationaal Filmfestival of voor voetbalwedstrijden. “Het gebouw moet een zo divers mogelijk publiek aanspreken, van alle leeftijden en culturele achtergronden. Een combinatie van eten, sport en cultuur is essentieel om dat uit te lokken.”

De ruimte kleurt mee met de activiteiten, bij een voetbalwedstrijd wapperen zowel een Nederlandse als een Marokkaanse vlag. Het is niet de intentie van Colomer om met zijn ontwerp een politiek statement af te geven. “Zie het liever als onderzoek naar de manier waarop diversiteit, nu al een kenmerk van de wijk, ingezet kan worden om een gezamenlijke identiteit uit te dragen.” In BoTu vind je een culturele diversiteit die hij authentiek noemt, omdat er niet mee te koop gelopen wordt: “Een Turks eettentje is gewoon een Turks eettentje, geen restaurant dat de Turkse, of een andere overzeese eetcultuur, als marketing inzet.”

Hoewel Bospolder-Tussendijken momenteel niet hoog staat op lijstjes van veiligheid, schoolprestaties of welzijn, ziet Colomer een positieve toekomst voor de wijk: “Je merkt nu al dat de omgeving van het Dakpark jongeren uit Schiedam aantrekt. Als het naastgelegen gebied M4H verder ontwikkelt met woningen en makerspaces zoals Buurman en de Keilewerf, krijgt BoTu een meer centrale plek in Rotterdam-West en zullen hopelijk meer mensen de wijk bezoeken.”

Wat Colomer met zijn ontwerp wil zeggen, is dat iedere Rotterdammer het recht heeft om invloed uit te oefenen op het ontwerp en het gebruik van zijn of haar wijk. Rotterdammers zijn heel betrokken bij ‘stadmaken’, verklaart hij. Dat zie je bijvoorbeeld in de betrokkenheid bij de festivals, zoals IFFR of de Dakendagen. “Maar zulke evenementen, en ook kleinschaliger varianten, kunnen alleen plaatsvinden als gebouwen en publieke plekken in stad toegang bieden voor alle bewoners.”

Energiecoaches in BoTu

Energiecoaches in BoTu

Duurzaamheid en energie zijn belangrijke thema’s in BoTu. De wijk moet van het aardgas af en minder CO2 uitstoten. Voor veel bewoners is de zogenaamde energietransitie echter nog een ver van m’n bed show.

Vier pleinen op de schop!

Vier pleinen op de schop!

Een van de ambities van BoTu 2028 is een groene wijk met meer plek om te spelen en te ontmoeten. Na de zomer gaan we aan de slag met maar liefst vier pleinen! In Bospolder pakken we samen met de Dakparkschool,

Team Gijsingflats van start!

Team Gijsingflats van start!

Op donderdag 2 juli jl. vond de aftrap van het team Gijsingflats plaats! Havensteder is van plan om de Gijsinglaanflats te verduurzamen.

Hoe ver zijn de 7 teams met hun plannen voor BoTu?

Hoe ver zijn de 7 teams met hun plannen voor BoTu?

Op woensdag 12 februari a.s. van 17.00 – 21.00 uur presenteren de 7 teams van Social Impact by Designhoe ver zij nu zijn met hun plannen voor BoTu. U bent de hele avond van harte welkom. Mocht dat niet lukken, dan vragen wij u te blijven bij één blok presentaties. Hiermee voorkomen we dat er tijdens de presentaties mensen in en uitlopen.

Dwarsverbanden tussen teams Social Impact by Design

Dwarsverbanden tussen teams Social Impact by Design

Wat is de samenhang tussen gezondheid, circulariteit, de markt, werk, duurzaamheid en het hart van de wijk? Er ontstaan steeds meer interessante dwarsverbanden tussen de verschillende Social Impact by Design teams.

Powergarden De Schans

Powergarden De Schans

Powergarden De Schans is zaterdag 29 november 2019 officieel geopend door burgemeester Aboutaleb. Onder het toeziend oog van een behoorlijk aantal toeschouwers hield hij een korte toespraak en plantte een olijfboom. Ook nam hij ruim de tijd om te praten met de zichtbaar genietende bewoners en belangstellenden. De tuin ligt naast het woonzorgcentrum aan de Jan Kruijffstraat.

Kledingbank Tussendijken

Kledingbank Tussendijken

Net over de grens van het Coolhaveneiland is Past gehuisvest. In deze vintage-kledingzaak vinden we naast tweedehands pareltjes ook Stichting Kledingbank Rotterdam. Deze stichting voorzag afgelopen jaar ruim 3600 mensen van een winter,- of zomer-garderobe. Al deze mensen kwamen langs bij de winkel aan de Oostkousdijk, om hier broeken, truien, jassen en rokken uit te zoeken.

Eerste bewonersbijeenkomst BoTu duurzaamheid geslaagd

Eerste bewonersbijeenkomst BoTu duurzaamheid geslaagd

Ruim 100 geïnteresseerde bewoners kwamen af op de eerste bewonersbijeenkomst met onder andere energiesafari’s, een energiemarkt en de Green Make Over in Pier 80. In mei ontvingen bewoners uit BoTu al een brief over de gebiedsaanpak aardgasvrij die in BoTu vorm krijgt.

UITNODIGING VERHALENCAFE BOTU 12 december, 16.30 – 18.30 in Pier 80

UITNODIGING VERHALENCAFE BOTU 12 december, 16.30 – 18.30 in Pier 80

Met ‘de Wijkcollectie’ volgt Museum Rotterdam opvallende verhalen van bewoners en initiatieven in Bospolder Tussendijken. Museum Rotterdam verzamelt deze verhalen samen met de wijkbewoners. Zij weten namelijk wat en wie belangrijk is in hun omgeving.. Hierbij nodigen we je van harte uit voor het eerste Verhalencafé van ‘De Wijkcollectie – Verhalen uit BoTu’. Luister naar inspirerende verhalen, muziek, spoken word en deel jouw eigen verhaal!