Van 2020 tot en met 2026 werkte Bospolder-Tussendijken aan een duurzamere toekomst. In totaal werden ruim 1300 woningen, 4 scholen en een wijkcentrum aardgasvrij gemaakt en aangeslsoten op het warmtenet. Minder aardgasverbruik, lagere uitstoot en een stap richting een toekomstbestendige wijk vormden daarbij het uitgangspunt. Tegelijkertijd was verduurzaming méér dan een technische ingreep. Het doel was om de energietransitie ook sociaal en economisch waardevol te maken voor de wijk zelf.
Daarom werd niet alleen geïnvesteerd in energie besparen, maar ook in het versterken van de gemeenschap. Rond het thema ‘energie’ ontstond een breed samenwerkingsverband tussen bewoners, lokale organisaties, ondernemers en partijen als de gemeente Rotterdam, woningcorporatie Havensteder energieleverancier Eneco.
Binnen dit programma Aardgasvrij en netwerk is het idee van participatief begroten ontstaan. Bewoners, ambtenaren en professionals hebben hiermee succesvol geëxperimenteerd, waarna het programma Veerkrachtig BoTu dit idee ook heeft omarmd en toegepast op alle beleidsterreinen. Dankzij financiële middelen vanuit de EU, kansen voor West, gemeente Rotterdam en Havensteder konden bewoners vanaf 2022 middels de Open Oproep beslissen over hoe en waar het geld in de wijk besteed moet worden.
Aan de samenwerking op het gebied van de energietransitie lag een samenwerkingsovereenkomst (SOK) ten grondslag, waarin werd vastgelegd waarom, met wie en op welke manier werd samengewerkt. Iedere maand kwam de werkgroep Energiewijk bijeen om uitvoering te geven aan deze afspraken. Daarnaast werd drie keer per jaar de Energiewijk XL georganiseerd: een brede bijeenkomst voor én met bewoners, professionals en partners uit de wijk. Gemeente Rotterdam, Havensteder en Eneco verbonden hier zowel tijd als financiële middelen aan.
Binnen de werkgroep en tijdens de Energiewijk XL ontstonden nieuwe ideeën en initiatieven, ontwikkeld door bewoners en professionals samen. Een voorbeeld hiervan is het jaarlijks terugkerende Bospolder-Tussendijken Energiek Festival. Ook initiatieven als de Tijdbank, de Kinderexpeditie en de Doorgeefwinkel GoedGoed vonden hier hun oorsprong.
De projecten die vanuit de werkgroep ontstonden, zorgden niet alleen voor meer verbinding tussen bewoners en organisaties, maar vormden ook de basis voor nieuwe samenwerkingen in de wijk. Zo bleef het netwerk zichzelf versterken en vernieuwen. Er ontstond letterlijk en figuurlijk nieuwe energie in BoTu. Het bewustzijn rondom energie groeide in de breedste zin van het woord: van duurzaamheid en hergebruik tot sociale verbinding en vertrouwen in instanties. Samen werd geleerd, geëxperimenteerd en gebouwd aan de toekomst van Bospolder-Tussendijken. Eind mei 2026 is de samenwerkingsovereenkomst binnen het programma aardgasvrij beëindigd. Maar de bewoners blijven. De wijk blijft groeien. En de energie die in de afgelopen zeven jaar is ontstaan, beweegt verder.
BOTU ENERGIE(K) FESTIVAL 4 t/m 6 november 2026
Van woensdag 4 t/m vrijdag 6 november 2026 vindt weer het jaarlijkse BoTu Energie(k) Festival plaats dat door bewoners en lokale organisaties uit de wijk wordt georganiseerd en door Programma Aardgasvrij en Havensteder financieel mogelijk wordt gemaakt. Zet de datum vast in je agenda en lees binnenkort meer hierover in een nieuwsbericht.
Doe ook mee!
Heb jij hier ook ideeën over? Doe je al iets met duurzaamheid? Of wil je graag bijdragen? Via de Open Oproep kan je t/m 2027 aanvragen indienen. Iedereen uit Bospolder-Tussendijken is welkom om mee te doen. Samen werken we verder aan een aardgasvrij Rotterdam in 2050!
‘Ik steun dit project uiteraard vanuit mijn rol bij Eneco als communicatieverantwoordelijke voor warmte. Je mag mij altijd bellen als ik hierin binnen het project ergens iets in kan betekenen. Ik denk graag mee hoe we deze transitie nog meer van de wijk kunnen maken. Ik heb een hart voor én ervaring in wijktheater. Het is een prachtige manier om mensen te bereiken en mee te nemen. Ook daar mag je me altijd voor bellen. Ik wens ons heel veel succes met deze mooie opgave’
Menskracht
‘Vanuit het HUIS VAN DE TOEKOMST is het essentieel dat de BoTu-ers, die behalve hier ook geworteld zijn in Bulgarije, Kaapverdië, Marokko, Turkije, Suriname, Curacao, Aruba of in Roma-netwerk, eigenaar worden van het gesprek over de energietransitie en dus hun inbreng hebben in de samenwerkingsovereenkomst.’
‘Ik heb zin om samen te gaan werken met elkaar om zo niet alleen de wijk aardgasvrij te maken, maar de wijk ook vooruit te helpen. Dit door de energietransitie van iedereen te maken. Het belang van bewoners zal hierbij altijd voorop staan. Dichtbij staan en met elkaar in gesprek blijven zijn hierin belangrijke speerpunten.’
Mijn voelsprieten staan uit om kansen te pakken die de energietransitie kan bieden voor mensen. Mét mensen. Uit de wijk en van organisaties. Samen!
‘We willen meewerken om samen in BoTu vorm te geven aan sociaal incasseren’
‘Voor Bospolder-Tussendijken wil ik bereiken dat meer mensen via de energietransitie aan de slag kunnen gaan. Iets betekenen voor hun wijk en voor zichzelf. Iedere stap hoe klein dan ook is er één en alle ‘eentjes’ hebben we hard nodig. Samen maken we BoTu beter.’
‘Ik wil graag samenwerken met alle initiatieven in BoTu om helder te krijgen welke nieuwe banen er ontstaan binnen de energietransitie en de vrouwen, waar Taalbedrijf voor en mee werkt optimaal helpen profiteren van deze kansen.’
‘Stichting Dakpark Rotterdam is graag onderdeel van een netwerk waarin ieder vanuit eigen energie werkt aan een duurzaam Bospolder Tussendijken (e.o.). Op het Dakpark krijgen we energie van het met elkaar actief zijn in het groen. We organiseren hiervoor zelf activiteiten en ondersteunen mensen die zelf een idee hebben of een activiteit willen organiseren. We hopen dat we elkaar vinden in nieuwe energie!’
‘Wij werken aan een inclusieve, lokale energietransitie. Goed voor de wereld, goed voor de wijk, gewoon met een betaalde baan. Belangrijk vinden we inclusiviteit en gelijkwaardigheid, de energietransitie als kans voor een duurzame toekomst.’
‘Ik denk en leer graag mee over hoe te komen tot een inclusieve energietransitie die ten goede komt aan BoTu en haar bewoners. Ik deel met plezier de inspiratie en lessen uit andere (internationale) wijken met dezelfde uitdagingen, waar collega’s en ik onderzoek doen, evenals mijn netwerk bij (rijks)overheden. Ik leer graag alle bijzondere initiatieven in deze wijk kennen, om mee te denken over uitdagingen en oplossingen die zij al doende tegenkomen, in het bijzonder in hun interactie met overheden.’
‘Omdat onze missie ‘duurzame energie van iedereen’ is. En in een duurzame wereld moet iedereen kunnen meedoen.’
‘Samen met mensen uit de wijk en partijen die de SOK ondertekenen de sociaal-maatschappelijke koppelkansen zoals opleiding en werk, taalvaardigheid en minder armoede, concreet gaan maken en … die kansen gaan pakken!’
‘Wij zijn allemaal bewoners. Bij Havensteder bieden we bewoners een thuis. We zijn er voor de bewoners en de buurt. Daarom vinden we het belangrijk om met onze bewoners en partners in de wijken samen te werken. De actieve bewoners en netwerken in Bospolder-Tussendijken bieden ons de mogelijkheid om die samenwerking goed vorm te geven. Zo zijn en blijven we dichtbij. Want een thuis is meer dan een huis.’
‘Geloven in BoTu is een nog jonge organisatie die zich inzet voor maar vooral mét wijkbewoners. We werken – onder andere met onze weggeefwinkel Yess – aan armoedebestrijding. Ook zijn er activiteiten voor kinderen, ouderen en (kwetsbare) gezinnen waarin we werken aan veerkracht en duurzame veranderingen.’
Geen achterblijvers
‘Hoe zorg je ervoor dat gemeenten niet in het gedrang komen met hun democratische principes en er niet een bepaalde ‘participatie-elite’ ontstaat. Je ziet nu vaak in gemeenten dezelfde groepen mensen met ideeën voor energie-initiatieven komen. Gechargeerd: de witte hoogopgeleide man met technische kennis. Voor veel Nederlanders is de energietransitie en het aardgasvrij wonen nog een ver-van-hun-bed-show. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau uit 2020 over aardgasvrij wonen blijkt dat ruim de helft van de respondenten het beleid nog niet steunt. Zorgelijk, naar mijn mening. Als professional in de energietransitie wil ik graag kijken hoe we ook deze achterblijvers kunnen meenemen en alle bijbehorende vraagstukken, armoede, werk en gezondheid. We moeten het echt samen doen. SOK BoTu is hiervan een prachtig voorbeeld!’
‘Diverse, effectiever en verschillende verdiepingen niveaus mechanismes van participatie creëren. De taalbeheersing wordt gezien als een basiselement in het ontwerp van deze mechanismes. Attent blijven op consequenties van gentrificatie en hoe dit proces kan dit betekent dat zo veel mogelijk bewoners uit de buurt moeten vertrekken. Stoppen met vrijwilligerswerk voor bewoners met kwetsbare financiële situatie en betaald werk alleen voor professionals creëren. “Fair trade” waarden respecteren bij alle gebieden ook in de samenwerking met ondernemers.’